Εξοπλισμός και τεχνικές για τη
μακροφωτογραφία
Οι φωτογραφίες παρουσιάζουν τα αντίστοιχα
μοντέλα εξοπλισμού και συνοδεύονται από πηγές. Τα βοηθήματα στήριξης και
σύνδεσης περιγράφονται όπου χρειάζονται για την εφαρμογή κάθε τεχνικής.
Εισαγωγή
Η μακροφωτογραφία μάς επιτρέπει να
παρατηρήσουμε και να αποτυπώσουμε λεπτομέρειες που συνήθως διαφεύγουν από το
βλέμμα: τη δομή ενός λουλουδιού, τα φτερά ενός εντόμου, την ύφανση ενός
υφάσματος ή την επιφάνεια ενός καθημερινού αντικειμένου.
Για μια καλή μακροφωτογραφία δεν αρκεί να
πλησιάσουμε τη μηχανή στο θέμα. Χρειάζεται έλεγχος τεσσάρων παραμέτρων που
συνδέονται μεταξύ τους: μεγέθυνση, απόσταση εργασίας, βάθος πεδίου και
φωτισμός. Η επιλογή μηχανής, φακού και εξαρτημάτων εξαρτάται από το θέμα και το
επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.
1 Τι σημαίνει μάκρο
Ο λόγος αναπαραγωγής δείχνει πόσο μεγάλο
είναι το είδωλο που σχηματίζεται στον αισθητήρα σε σχέση με το πραγματικό
μέγεθος του θέματος.
|
Λόγος |
Σημασία |
Ενδεικτική χρήση |
|
1:4 |
Το
είδωλο έχει το ένα τέταρτο του μεγέθους του θέματος. |
Μεγάλα
λουλούδια, λεπτομέρειες με περιβάλλον. |
|
1:2 |
Το
είδωλο έχει το μισό μέγεθος του θέματος. |
Μικρά
λουλούδια, μεγαλύτερα έντομα. |
|
1:1 |
Είδωλο
και θέμα έχουν το ίδιο μέγεθος. |
Κλασική
μακροφωτογραφία. |
|
2:1 |
Το
είδωλο είναι διπλάσιο από το θέμα. |
Πολύ
μικρές λεπτομέρειες. |
|
5:1
και πάνω |
Πολύ
υψηλή μεγέθυνση. |
Δομές
δυσδιάκριτες με γυμνό μάτι. |
Ένα θέμα μήκους 10 mm, φωτογραφημένο σε
λόγο 1:1, σχηματίζει είδωλο μήκους 10 mm στον αισθητήρα. Ο λόγος αφορά την
οπτική μεγέθυνση, όχι το μέγεθος με το οποίο θα δούμε αργότερα τη φωτογραφία
στην οθόνη ή σε εκτύπωση.
Η φωτογραφία από κοντά δεν είναι απαραίτητα
μακροφωτογραφία 1:1. Ένας φακός μπορεί να αποδώσει εξαιρετικά ένα λουλούδι που
γεμίζει το κάδρο, παρότι δεν φτάνει σε αυτόν τον λόγο αναπαραγωγής.
2 Το σώμα της φωτογραφικής μηχανής
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σώμα μηχανής
που είναι απαραίτητο για τη μακροφωτογραφία. Οι χρήσιμες δυνατότητες εξαρτώνται
από τον τρόπο εργασίας.
Μέγεθος αισθητήρα. Ένας μεγαλύτερος
αισθητήρας δίνει ευελιξία στη σύνθεση και στην ποιότητα εικόνας. Ένας
μικρότερος καταγράφει στενότερο τμήμα του ειδώλου που σχηματίζει ο φακός και
μπορεί να βοηθήσει ένα μικρό θέμα να γεμίσει το κάδρο. Το μέγεθος αισθητήρα δεν
αλλάζει τον οπτικό λόγο αναπαραγωγής: ένας φακός ρυθμισμένος στο 1:1 παραμένει
στο 1:1.
Ανάλυση. Η υψηλή ανάλυση επιτρέπει
μεγαλύτερες εκτυπώσεις και περισσότερο περιθώριο περικοπής. Κάνει όμως πιο
ορατά την ανεπαίσθητη κίνηση και τα σφάλματα εστίασης. Τα πολλά εικονοστοιχεία
από μόνα τους δεν εξασφαλίζουν καλύτερη μακροφωτογραφία.
Χειρισμός. Χρήσιμα είναι η ανακλινόμενη
οθόνη για λήψεις χαμηλά στο έδαφος, η μεγέθυνση της ζωντανής προβολής, η λήψη
RAW, η τηλεχειριζόμενη απελευθέρωση του κλείστρου ή ο χρονοδιακόπτης, καθώς και
η δυνατότητα αυτόματης σειράς λήψεων με διαδοχικά επίπεδα εστίασης. Η τελευταία
καταγράφει τις εικόνες· η τελική σύνθεσή τους γίνεται έπειτα σε λογισμικό.
Σταθεροποίηση. Βοηθά στο χέρι, αλλά δεν
ακινητοποιεί ένα έντομο ούτε αντικαθιστά τον καλό φωτισμό. Σε πολύ σταθερό
τρίποδο ακολουθούμε τις οδηγίες του συστήματος και ελέγχουμε με δοκιμή αν
πρέπει να παραμείνει ενεργή.
Οι Nikon D850 και D500 στην πράξη
Εικόνα
1 Nikon D850 αριστερά και Nikon D500
δεξιά Πηγή Nikon [1] [2].
|
Χαρακτηριστικό |
Nikon D850 |
Nikon D500 |
|
Αισθητήρας |
FX
35,9 × 23,9 mm |
DX
23,5 × 15,7 mm |
|
Ανάλυση |
45,7
megapixel |
20,9
megapixel |
|
Βασική
ευαισθησία |
ISO
64 |
ISO
100 |
|
Σειρά
μετατόπισης εστίασης |
Ενσωματωμένη
με κατάλληλο AF-S ή AF-P φακό |
Χειροκίνητη
σειρά ή μετακίνηση σε ράγα |
|
Πρακτική
χρήση |
Ακίνητα
θέματα και εκτυπώσεις με πολλή λεπτομέρεια |
Εργασία
στο πεδίο και στενότερο κάδρο |
Με τον ίδιο φακό στο 1:1, η D500 καταγράφει
μικρότερο τμήμα του θέματος. Δεν αυξάνει την οπτική μεγέθυνση. Οι δύο μηχανές
δεν διαθέτουν σταθεροποίηση αισθητήρα· με τον Micro-Nikkor 105 mm η
σταθεροποίηση παρέχεται από το VR του φακού. [1–3]
Σε τρίποδο χρησιμοποιούμε RAW, Live View με
μεγέθυνση, προσεκτική εστίαση και χρονοδιακόπτη ή τηλεχειριστήριο. Με φυσούνα ή
ανεστραμμένο φακό η χειροκίνητη διαδικασία έχει προτεραιότητα. Η D850 δεν
συνθέτει μόνη της τη στοίβαξη· αποθηκεύει τις επιμέρους λήψεις. [3]
3 Οι φακοί μάκρο
Ένας πραγματικός φακός μάκρο είναι
σχεδιασμένος για κοντινή εστίαση και καλή ποιότητα εικόνας σε μικρές
αποστάσεις. Πολλοί φτάνουν σε λόγο 1:1 χωρίς πρόσθετα εξαρτήματα. Η εστιακή
απόσταση επηρεάζει, μαζί με την οπτική σχεδίαση, τον ελεύθερο χώρο ανάμεσα στο
εμπρόσθιο μέρος του φακού και στο θέμα: αυτή είναι η απόσταση εργασίας.
|
Κατηγορία |
Πλεονεκτήματα |
Περιορισμοί / θέματα |
|
Μικρή
εστιακή απόσταση, περίπου 35–60 mm |
Ελαφρύς
φακός, βολικός για αντικείμενα και λήψεις από πάνω. |
Πολύ
κοντά στο θέμα σε μεγάλη μεγέθυνση· κίνδυνος να το σκιάσουμε. Κατάλληλος για
ακίνητα αντικείμενα και λουλούδια. |
|
Μεσαία
εστιακή απόσταση, περίπου 85–110 mm |
Ισορροπία
μεταξύ μεγέθυνσης, απόστασης και ευχρηστίας. |
Μπορεί
να απαιτεί υπερβολική προσέγγιση για πολύ επιφυλακτικά ζώα. Κατάλληλος για
γενική χρήση. |
|
Μεγάλη
εστιακή απόσταση, περίπου 150–200 mm |
Μεγαλύτερη
απόσταση εργασίας και περισσότερος χώρος για φωτισμό. |
Περισσότερο
βάρος, κόστος και ανάγκη σταθερότητας. Χρήσιμος για επιφυλακτικά έντομα. |
Η ελάχιστη απόσταση εστίασης που δηλώνεται
στα τεχνικά χαρακτηριστικά μετριέται συνήθως από το επίπεδο του αισθητήρα. Δεν
είναι η ελεύθερη απόσταση μπροστά από τον φακό. Για έντομα, η δεύτερη είναι
ιδιαίτερα σημαντική. Μεγαλύτερη εστιακή απόσταση δεν σημαίνει πάντοτε καλύτερη
επιλογή: ένα μικρό εξάρτημα πάνω σε τραπέζι και μια ζωντανή πεταλούδα έχουν
διαφορετικές απαιτήσεις.
Οι δύο βασικοί φακοί μάκρο
Εικόνα
2 AF-S VR Micro-Nikkor 105 mm f/2.8G
IF-ED αριστερά και Tokina AT-X 90 mm με Macro Extender δεξιά Πηγή Nikon [4] και φωτογραφία προϊόντος Yahoo
Auctions [10].
Ο AF-S VR Micro-Nikkor 105 mm f/2.8G IF-ED
φτάνει στο 1:1 χωρίς πρόσθετο εξάρτημα. Η εσωτερική εστίαση, το AF-S και το VR
τον κάνουν πρακτικό για λουλούδια, έντομα και μικρά αντικείμενα. Στην D850
υποστηρίζει τη σειρά μετατόπισης εστίασης όταν συνδέεται κανονικά και
λειτουργεί η επικοινωνία σώματος και φακού. [3–4]
Ο Tokina AT-X 90 mm με το αντίστοιχο Macro
Extender είναι η χειροκίνητη εναλλακτική του εξοπλισμού. Το σύνολο επιτρέπει
εργασία στο 1:1. Για ακίνητα θέματα εστιάζουμε με Live View και μετακινούμε τη
μηχανή με μικρά βήματα. Το ειδικό extender δεν πρέπει να συγχέεται με έναν απλό
κενό σωλήνα προέκτασης.
Χειροκίνητοι και άλλοι φακοί για κοντινή λήψη
Εικόνα
3 Χειροκίνητοι Nikkor 50 mm f/1.4 AI-S,
85 mm f/1.4 AI-S και 105 mm f/1.8 AI-S
Πηγή Nikon [11].
Ο χειροκίνητος 50 mm f/1.4 με δακτύλιο
διαφράγματος είναι χρήσιμος για αντιστροφή και για εργασία στη φυσούνα. Το
f/1.4 βοηθά στην παρατήρηση και στην εστίαση· για τη λήψη συνήθως κλείνουμε το
διάφραγμα. Ο χειροκίνητος 35 mm μπορεί να δώσει μεγαλύτερη μεγέθυνση
ανεστραμμένος, με μικρότερη απόσταση εργασίας. Οι 85 mm f/1.4, 85 mm f/2 και
105 mm f/1.8 δεν είναι από μόνοι τους φακοί μάκρο· αποκτούν κοντινή εστίαση με
προέκταση.
Οι AF-S 50 mm f/1.4G και 85 mm f/1.8G δεν
έχουν δακτύλιο διαφράγματος. Δεν είναι τόσο εύχρηστοι σε μια απλή μηχανική
φυσούνα ή ανεστραμμένοι, επειδή χρειάζεται κατάλληλος τρόπος ελέγχου του
διαφράγματος. Ο 35 mm f/1.8G DX προορίζεται για κάλυψη DX. Ο χειροκίνητος zoom
28–85 mm με λειτουργία macro και οι AF 28–105 mm f/3.5–4.5D και AF 24–85 mm
f/2.8–4D μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κοντινές λήψεις· η ένδειξη macro δεν
συνεπάγεται αυτομάτως 1:1.
4 Εξαρτήματα αύξησης της μεγέθυνσης
Δακτύλιοι προέκτασης. Τοποθετούνται ανάμεσα
στο σώμα και στον φακό. Αυξάνουν την απόσταση φακού–αισθητήρα, επιτρέποντας
εστίαση πιο κοντά και μεγαλύτερη μεγέθυνση. Δεν περιέχουν οπτικά στοιχεία.
Ωστόσο μειώνεται το διαθέσιμο φως και η απόσταση εργασίας, ενώ χάνεται η
εστίαση σε μακρινά θέματα. Ανάλογα με το σύστημα, μπορεί να χαθούν και οι
ηλεκτρονικοί χειρισμοί. Πριν από την αγορά ελέγχουμε ποιες λειτουργίες
μεταδίδουν.
Πρόσθετοι φακοί κοντινής εστίασης. Βιδώνουν
μπροστά από τον φακό, τοποθετούνται γρήγορα και επιτρέπουν εστίαση πιο κοντά. Η
ποιότητα διαφέρει: οι καλά διορθωμένοι αποδίδουν καλύτερα, ενώ οι απλοί μπορεί
να μειώνουν την ευκρίνεια ή να δημιουργούν χρωματικές εκτροπές, ιδίως στα άκρα.
Ελέγχουμε τη διάμετρο και την καταλληλότητά τους για τον φακό.
Δακτύλιοι αντιστροφής. Επιτρέπουν την
αντίστροφη τοποθέτηση ενός φακού. Οι μικρές εστιακές αποστάσεις μπορούν έτσι να
δώσουν ισχυρή μεγέθυνση. Η ρύθμιση του διαφράγματος συχνά γίνεται πιο δύσκολη,
οι ηλεκτρονικές συνδέσεις μπορεί να μη λειτουργούν και το πίσω στοιχείο του
φακού μένει εκτεθειμένο.
Μετωπική σύζευξη δύο φακών. Ένας φακός
μένει κανονικά στη μηχανή και ένας δεύτερος συνδέεται ανεστραμμένος μπροστά
του. Η τεχνική μπορεί να επιτύχει υψηλή μεγέθυνση, αλλά προσθέτει βάρος και δυσκολεύει
τον φωτισμό. Απαιτεί έλεγχο της σταθερότητας και του ενδεχόμενου
βινιεταρίσματος.
Φυσούνα. Λειτουργεί όπως οι δακτύλιοι
προέκτασης, αλλά προσφέρει συνεχή ρύθμιση της απόστασης. Ταιριάζει σε μεθοδική
εργασία με ακίνητα θέματα στο στούντιο, περισσότερο παρά σε ζωντανά έντομα στο
πεδίο.
Τηλεμετατροπέας. Μπορεί να αυξήσει την
κλίμακα του καταγραφόμενου ειδώλου, διατηρώντας κάποια απόσταση από το θέμα.
Ενδέχεται όμως να μειώσει τη φωτεινότητα και την οπτική ποιότητα. Δεν είναι
κάθε συνδυασμός μηχανικά ή ηλεκτρονικά συμβατός· η συμβατότητα ελέγχεται πριν
από την τοποθέτηση. Μια σύγκριση με περικοπή της αρχικής φωτογραφίας δείχνει αν
προσφέρει ουσιαστικό όφελος.
Η φυσούνα Nikon PB6
Εικόνα
4 Nikon PB-6 με τη φυσούνα και τους
μηχανισμούς μετακίνησης πάνω στη βάση
Πηγή Outside the Shot [9].
Η PB-6 προσφέρει συνεχώς μεταβαλλόμενη
προέκταση και διαθέτει μηχανισμούς για ρύθμιση και εστίαση του συνόλου.
Στηρίζουμε τη βάση της φυσούνας στο τρίποδο, ώστε το βάρος να μη στηρίζεται
αποκλειστικά στη μοντούρα της μηχανής. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για ορυκτά,
σπόρους και μικρά τεχνικά εξαρτήματα.
Για πρακτική επίδειξη χρησιμοποιούμε
χειροκίνητο φακό με δακτύλιο διαφράγματος, όπως τον 50 mm AI-S. Ρυθμίζουμε
πρώτα τη μεγέθυνση με την προέκταση και κατόπιν εστιάζουμε μετακινώντας το
σύνολο. Εστιάζουμε με ανοιχτό διάφραγμα και το κλείνουμε για τη λήψη. Με τη
μηχανική PB-6 δεν διατηρούνται το AF-S, το VR και η ηλεκτρονική επικοινωνία
ενός σύγχρονου φακού.
Η συναρμολόγηση με D850 ή D500 απαιτεί
έλεγχο του ελεύθερου χώρου ανάμεσα στο σώμα και στη βάση. Οι οδηγίες Nikon
προβλέπουν ενδιάμεσο εξάρτημα όταν χρειάζεται· για D850 με MB-D18 αναφέρονται
PB-6D και PK-13. Τα συγκεκριμένα βοηθήματα είναι απαιτήσεις σύνδεσης ανά
διάταξη και δεν αποτελούν εδώ καταγραφή ιδιόκτητων εξαρτημάτων. Δεν πιέζουμε το
σώμα πάνω στη βάση. [5]
Σωλήνες προέκτασης και δακτύλιος σύζευξης
Εικόνα
5 Παράδειγμα σωλήνων προέκτασης Nikon PK
αριστερά και δακτύλιος σύζευξης 52–52 mm δεξιά
Πηγή φωτογραφία προϊόντος eBay και SRB Photographic [12].
Οι σωλήνες προέκτασης Nikon του εξοπλισμού
χρησιμοποιούνται για μεγαλύτερη μεγέθυνση χωρίς προσθήκη οπτικών στοιχείων.
Στην εικόνα παρουσιάζεται ενδεικτική σειρά PK· η ακριβής σειρά των ιδιόκτητων
σωλήνων καθορίζεται από την επιγραφή τους. Οι μηχανικοί σωλήνες ταιριάζουν
ευκολότερα με φακούς που έχουν δακτύλιο διαφράγματος. Για τον 105 mm G
χρειάζεται κατάλληλη μετάδοση των λειτουργιών.
Ο δακτύλιος 52–52 mm είναι δακτύλιος
μετωπικής σύζευξης δύο φακών. Έχει εξωτερικό σπείρωμα και στις δύο πλευρές· δεν
είναι από μόνος του δακτύλιος που στερεώνει ανεστραμμένο φακό στη μοντούρα
Nikon F. Για απευθείας αντιστροφή χρειάζεται ξεχωριστός κατάλληλος δακτύλιος
τύπου Nikon F προς σπείρωμα φίλτρου. [12]
Στη μετωπική σύζευξη ο ένας φακός παραμένει
κανονικά στη μηχανή και ο δεύτερος τοποθετείται ανεστραμμένος μπροστά του. Με
έναν κύριο 85 mm και έναν ανεστραμμένο 50 mm, η προσέγγιση της μεγέθυνσης είναι
περίπου 85 ÷ 50 = 1,7 φορές όταν ο κύριος φακός είναι στο άπειρο. Το πραγματικό
αποτέλεσμα ελέγχεται φωτογραφίζοντας χάρακα. Ο δακτύλιος 52–52 ταιριάζει μόνο
όταν και τα δύο σπειρώματα έχουν διάμετρο 52 mm· για άλλη διάμετρο απαιτείται
κατάλληλος προσαρμογέας. Ο μπροστινός ανεστραμμένος φακός μένει συνήθως πλήρως
ανοιχτός. [12]
Ο τηλεμετατροπέας TC17E II
Εικόνα
6 Nikon AF-S Teleconverter TC-17E
II Πηγή Nikon [13].
Ο TC-17E II αυξάνει τη μεγέθυνση κατά 1,7
φορές και μειώνει τη φωτεινότητα περίπου κατά 1,5 στοπ. Χρησιμοποιείται μόνο με
φακούς που δηλώνονται συμβατοί από τη Nikon. Δεν είναι καθολικός προσαρμογέας
για Tokina, AI-S ή παλαιούς AF φακούς. Για τον AF-S VR Micro-Nikkor 105 mm
ελέγχουμε τους περιορισμούς του επίσημου πίνακα, ιδίως ως προς την αυτόματη
εστίαση σε πολύ κοντινή απόσταση. [4] [13]
5 Βάθος πεδίου η βασική πρόκληση
Όσο πλησιάζουμε στον λόγο 1:1, τόσο
λεπτότερη γίνεται η ζώνη που φαίνεται καθαρή. Σε υψηλότερες μεγεθύνσεις μπορεί
να καλύπτει ελάχιστο τμήμα του θέματος. Το κλείσιμο του διαφράγματος αυξάνει το
βάθος πεδίου, αλλά απαιτεί περισσότερο φως και, σε πολύ μικρά ανοίγματα, η
περίθλαση μπορεί να μειώσει τη λεπτομέρεια. Επομένως το μέγιστο κλείσιμο του
διαφράγματος δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση.
·
Επιλέγουμε με ακρίβεια το
σημείο εστίασης. Στο πορτρέτο ενός εντόμου, συχνά προτεραιότητα έχουν τα μάτια.
·
Τοποθετούμε το θέμα όσο γίνεται
παράλληλα με το επίπεδο του αισθητήρα. Έτσι αξιοποιούμε καλύτερα τη λεπτή ζώνη
ευκρίνειας.
·
Χρησιμοποιούμε στοίβαξη
εστίασης όταν το θέμα παραμένει αρκετά ακίνητο.
6 Στοίβαξη εστίασης
Η στοίβαξη εστίασης συνδυάζει πολλές
φωτογραφίες με αμετάβλητη σύνθεση αλλά διαδοχικά επίπεδα εστίασης, από το
κοντινότερο προς το μακρινότερο σημείο. Το λογισμικό επιλέγει τα καθαρά τμήματα
και δημιουργεί μια τελική εικόνα με μεγαλύτερη εμφανή ζώνη ευκρίνειας.
Χρειάζονται σταθερό θέμα και μηχανή,
σταθερή έκθεση και φωτισμός, αρκετά μικρά βήματα εστίασης ώστε να μην υπάρχουν
κενά, και επαρκής αριθμός λήψεων. Η τεχνική είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε
λουλούδια, ορυκτά, αντικείμενα και τεχνικές λεπτομέρειες. Σε ζωντανά έντομα, η
κίνηση κεραιών, ποδιών ή φτερών μπορεί να δημιουργήσει σφάλματα κατά τη
σύνθεση.
Μια μικρομετρική ράγα μετακινεί με ακρίβεια
τη μηχανή προς το θέμα ή μακριά από αυτό. Χρησιμεύει στη σύνθεση και, σε υψηλή
μεγέθυνση, στην παραγωγή ομοιόμορφων σειρών. Για ακραία μακροφωτογραφία
χρησιμοποιούνται και μηχανοκίνητες ράγες.
Στοίβαξη με τον διαθέσιμο εξοπλισμό
Με D850 και τον 105 mm AF-S συνδεδεμένο
απευθείας στη μηχανή, επιλέγουμε Focus shift shooting. Ξεκινάμε από το
κοντινότερο σημείο, επιλέγουμε μικρό βήμα και αρκετές λήψεις, και ελέγχουμε ότι
καλύπτεται το πιο μακρινό σημείο. Το μέγεθος βήματος δεν εκφράζεται απευθείας
σε χιλιοστά. Με φλας ορίζουμε αρκετό διάστημα ώστε να ολοκληρώνεται η
επαναφόρτιση, και απενεργοποιούμε τη σιωπηλή λήψη όταν απαιτείται χρήση φλας.
[3]
Με D500, Tokina χειροκίνητο ή PB-6 η σειρά
γίνεται χειροκίνητα. Κρατάμε σταθερή τη μεγέθυνση και μετακινούμε το σύνολο σε
πολύ μικρά, επικαλυπτόμενα βήματα. Μια ξεχωριστή μικρομετρική ράγα διευκολύνει
τη διαδικασία, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται απαραίτητη αγορά πριν αξιοποιηθούν
οι δυνατότητες μετακίνησης της PB-6.
7 Φωτισμός φλας, συνεχές φως και διάχυση
Ο φωτισμός επηρεάζει το αποτέλεσμα
τουλάχιστον όσο ο φακός. Σε μικρή απόσταση η μηχανή μπορεί να σκιάσει το θέμα,
ενώ το κλειστό διάφραγμα απαιτεί περισσότερο φως.
Φλας. Παρέχει έντονο φως σε πολύ σύντομο χρόνο
και μπορεί να βοηθήσει στην καθαρή αποτύπωση ενός κινούμενου θέματος. Ένα
μικρό, άμεσο φλας δημιουργεί εύκολα σκληρές σκιές και αντανακλάσεις. Ένας
μεγάλος διαχύτης κοντά στο θέμα κάνει το φως πιο απαλό. Με βραχίονα μπορούμε να
το κατευθύνουμε από πάνω ή από το πλάι. Ένα καλά διαχυμένο φλας επαρκεί συχνά
για έντομα· δεύτερη πηγή ή ανακλαστήρας δίνουν επιπλέον έλεγχο.
Δακτυλιοειδές φλας. Περιβάλλει τον φακό και
δίνει ομοιόμορφο φωτισμό. Είναι πρακτικό για τεκμηριωτικές λήψεις ή πολύ
στενούς χώρους, αλλά μπορεί να κάνει τις μορφές επίπεδες και να προκαλέσει
κυκλικές αντανακλάσεις.
Συνεχής φωτισμός. Επιτρέπει να βλέπουμε τις
σκιές πριν από τη λήψη. Είναι χρήσιμος για ακίνητα θέματα και για εκμάθηση του
φωτισμού. Μπορεί να απαιτήσει μεγαλύτερο χρόνο έκθεσης ή υψηλότερη ευαισθησία
σε σύγκριση με το φλας.
Απλά βοηθήματα. Λευκά και μαύρα χαρτόνια,
μικροί διαχύτες και φόντα διαμορφώνουν το φως. Το λευκό ανοίγει τις σκιές· το
μαύρο προσθέτει βάθος ή περιορίζει ανεπιθύμητες αντανακλάσεις. Αξίζει να
μάθουμε πρώτα να ελέγχουμε μία φωτιστική πηγή.
Τα φλας Nikon SB29 SB500 και SB900
Εικόνα
7 Σχέδιο SB-29 αριστερά, SB-500 στο
κέντρο και SB-900 δεξιά Πηγή Nikon
[6–8].
|
Φλας |
Χρήση στη μακροφωτογραφία |
Κρίσιμη παρατήρηση |
|
SB-29 |
Δύο
φωτιστικές μονάδες γύρω από τον φακό |
Χειροκίνητη
έκθεση στις D500 και D850· όχι i-TTL |
|
SB-500 |
Ελαφριά
πηγή φλας και ενσωματωμένο συνεχές LED |
i-TTL
με συμβατή σύνδεση· το LED είναι ξεχωριστή πηγή |
|
SB-900 |
Πλάγιο
ή υπερυψωμένο φλας με διαχύτη |
i-TTL
ή χειροκίνητη ισχύς και δυνατότητες οπτικού CLS |
Το SB-29 διαθέτει δύο πλευρικές μονάδες
γύρω από το κεντρικό άνοιγμα, και δεν είναι συνεχής φωτεινός δακτύλιος.
Επιτρέπει χρήση και των δύο ή της μίας μονάδας. Στις D500 και D850
χρησιμοποιείται σε χειροκίνητη λειτουργία, με δοκιμαστική λήψη και έλεγχο
ιστογράμματος. Το αρχικό SB-29 προσφέρει πλήρη ισχύ και 1/4· δεν πρέπει να
συγχέεται με το SB-29s που έχει διαφορετικές δυνατότητες. Ελέγχουμε τον σωστό
δακτύλιο στερέωσης και τη μηχανική συμβατότητα με τον φακό. [6]
Το SB-500 είναι χρήσιμο όταν θέλουμε μικρό
βάρος. Το LED διευκολύνει την παρατήρηση του φωτισμού σε ακίνητα θέματα. Το
SB-900 προσφέρει περισσότερες επιλογές ελέγχου και τοποθέτησης. Για ανάγλυφη
απόδοση το κατευθύνουμε λοξά προς το θέμα και χρησιμοποιούμε κοντινό διαχύτη.
Ένα λευκό χαρτόνι στην απέναντι πλευρά ανοίγει τις σκιές. [7–8]
Οι D500 και D850 δεν διαθέτουν ενσωματωμένο
φλας. Για χρήση εκτός μηχανής χρειάζεται συμβατό καλώδιο ή σύστημα πυροδότησης.
Το SB-900 μπορεί να λειτουργήσει ως οπτικός commander για συμβατή μονάδα όπως
το SB-500, με τις σωστές ρυθμίσεις και οπτική επικοινωνία. Τα καλώδια, οι
διαχύτες και οι βραχίονες είναι βοηθήματα της διάταξης και δεν καταγράφονται ως
συγκεκριμένα ιδιόκτητα μοντέλα. [1–2] [8]
8 Στήριξη και εξαρτήματα ακριβείας
Το τρίποδο βοηθά σε ακίνητα θέματα, ακριβή
σύνθεση και στοίβαξη εστίασης. Πρέπει να κρατά το σύστημα χωρίς να υποχωρεί η
κεφαλή μετά το κλείδωμα. Η δυνατότητα χαμηλής τοποθέτησης είναι σημαντική για
λουλούδια και μικρά ζώα.
Το τηλεχειριστήριο ή ο χρονοδιακόπτης
αποτρέπει την κίνηση από το πάτημα του κουμπιού. Η μικρομετρική ράγα επιτρέπει
λεπτές μετατοπίσεις. Για λήψεις από πάνω σε τραπέζι, μια σταθερή κατακόρυφη
βάση αντιγραφής μπορεί να κρατά τη μηχανή σωστά ευθυγραμμισμένη. Χρειάζονται
ακόμη φορτισμένες μπαταρίες, επαρκείς κάρτες μνήμης για μεγάλες σειρές, υλικά
καθαρισμού και προστασία από την υγρασία.
9 Επιλογή εξοπλισμού ανάλογα με το θέμα
|
Θέμα |
Ενδεικτική διάταξη |
Κύρια δυσκολία |
|
Ακίνητο
λουλούδι |
Φακός
μάκρο, τρίποδο, φυσικό ή διαχυμένο φως. |
Βάθος
πεδίου. |
|
Ζωντανό
έντομο |
Φακός
με κατάλληλη απόσταση εργασίας, διαχυμένο φλας. |
Κίνηση
και προσέγγιση. |
|
Κόσμημα
ή γυαλιστερό αντικείμενο |
Τρίποδο,
μεγάλη ελεγχόμενη πηγή, ανακλαστήρες. |
Αντανακλάσεις. |
|
Μικρό
τεχνικό εξάρτημα |
Σταθερή
βάση, πλάγιο φως, ενδεχομένως στοίβαξη. |
Αναγνωσιμότητα
μορφών και λεπτομερειών. |
|
Πολύ
μικρό θέμα, πέρα από 1:1 |
Εξάρτημα
υψηλής μεγέθυνσης, ράγα, σταθερό φως. |
Σταθερότητα
και βάθος πεδίου. |
Πρακτικές διατάξεις με τον προσωπικό εξοπλισμό
|
Θέμα |
Διάταξη |
Τρόπος εργασίας |
|
Άνθος
ή μικρό αντικείμενο |
D850
και Micro-Nikkor 105 mm |
RAW
και Live View· φυσικό φως ή SB-500 |
|
Ζωντανό
έντομο |
D500
και Micro-Nikkor 105 mm |
Διαχυμένο
SB-900· εστίαση στο μάτι |
|
Ελεγχόμενη
λήψη 1:1 |
D850
ή D500 και Tokina 90 mm με extender |
Τρίποδο
και χειροκίνητη εστίαση |
|
Πολύ
μικρή ακίνητη λεπτομέρεια |
D850
ή D500 και PB-6 με χειροκίνητο 50 mm |
Στήριξη
στη βάση της PB-6 και χειροκίνητη σειρά |
|
Τεκμηρίωση
μικρού αντικειμένου |
D850
ή D500 με κατάλληλο φακό και SB-29 |
Χειροκίνητη
ισχύς και δοκιμές έκθεσης |
|
Πειραματική
υψηλή μεγέθυνση |
Κύριος
φακός και ανεστραμμένος 50 mm |
Έλεγχος
διαμέτρων πριν από σύζευξη 52–52 mm |
10 Μια προοδευτική πορεία
Ο αρχάριος μπορεί να πετύχει εξαιρετικές
φωτογραφίες με σώμα μηχανής, φακό μάκρο και φυσικό φως. Επόμενο βήμα είναι να
μάθει να ελέγχει ένα διαχυμένο φλας ή μια συνεχή φωτιστική πηγή. Το τρίποδο και
η στοίβαξη είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για ακίνητα θέματα. Δακτύλιοι, αντιστροφή
και φυσούνα καλύπτουν μια συγκεκριμένη ανάγκη: λεπτομέρειες μικρότερες από
εκείνες που μπορεί να αποτυπώσει μόνος του ο φακός.
Η σωστή σειρά δεν είναι να συγκεντρώνουμε
εξαρτήματα, αλλά να αναγνωρίζουμε το πραγματικό εμπόδιο:
·
Αν το θέμα παραμένει πολύ μικρό
στο κάδρο, χρειαζόμαστε μεγαλύτερη μεγέθυνση.
·
Αν απομακρύνεται, χρειαζόμαστε
μεγαλύτερη απόσταση εργασίας ή καλύτερη τεχνική προσέγγισης.
·
Αν η φωτογραφία είναι
κουνημένη, χρειαζόμαστε περισσότερο φως, καλύτερη στήριξη ή κατάλληλο χρόνο
έκθεσης.
·
Αν μόνο μια μικρή περιοχή είναι
καθαρή, εξετάζουμε τη γωνία του θέματος, το διάφραγμα ή τη στοίβαξη.
·
Αν η εικόνα μοιάζει επίπεδη,
αλλάζουμε τη θέση και το μέγεθος της φωτιστικής πηγής.
Συμπέρασμα
Η μακροφωτογραφία είναι άσκηση παρατήρησης
και ελέγχου. Η μηχανή καταγράφει, ο φακός καθορίζει τη μεγέθυνση και την
απόσταση εργασίας, ενώ τα εξαρτήματα διευρύνουν τις δυνατότητες. Ο φωτισμός και
η ακρίβεια εστίασης καθορίζουν μεγάλο μέρος του τελικού αποτελέσματος.
Δεν υπάρχει ένας εξοπλισμός ιδανικός για
κάθε περίπτωση. Μια επιτυχημένη εικόνα προκύπτει από την επιλογή εργαλείων
κατάλληλων για το θέμα και από τη σωστή χρήση τους. Ακόμη και ένα μικρό
λουλούδι ή ένα καθημερινό αντικείμενο μπορεί να γίνει μια εντυπωσιακή
φωτογραφία, όταν μεγέθυνση, σύνθεση και φως λειτουργούν μαζί.
11 Συνοπτική καταγραφή εξοπλισμού για μάκρο
|
Ομάδα |
Εξοπλισμός |
|
Σώματα
κύριας παρουσίασης |
Nikon
D850 και Nikon D500 |
|
Φακοί
μάκρο |
AF-S
VR Micro-Nikkor 105 mm f/2.8G IF-ED · Tokina AT-X 90 mm και Macro Extender
1:1 |
|
Χειροκίνητοι
φακοί |
50
mm f/1.4 AI-S · 35 mm χειροκίνητος · 85 mm f/1.4 AI-S · 85 mm f/2 AI-S · 105
mm f/1.8 AI-S |
|
Άλλοι
σταθεροί φακοί |
AF-S
50 mm f/1.4G · AF-S 85 mm f/1.8G · 35 mm f/1.8G DX |
|
Zoom
με εφαρμογές κοντινής λήψης |
28–85
mm χειροκίνητος με λειτουργία macro · AF 28–105 mm f/3.5–4.5D · AF 24–85 mm
f/2.8–4D |
|
Προέκταση
και σύζευξη |
Nikon
PB-6 · σωλήνες προέκτασης Nikon · δακτύλιος σύζευξης 52–52 mm |
|
Τηλεμετατροπέας |
Nikon
TC-17E II |
|
Φωτισμός |
Nikon
SB-29 · SB-500 · SB-900 · δύο SB-17 που έχουν αναφερθεί στον παλαιότερο
εξοπλισμό |
Τα δύο παλαιότερα SB-17 έχουν διαφορετική
σύνδεση και λειτουργίες από τα σύγχρονα Speedlight. Η χρήση τους με ψηφιακό
σώμα απαιτεί έλεγχο των συγκεκριμένων επαφών και κατάλληλου προσαρμογέα· δεν
θεωρούνται άμεση εναλλακτική i-TTL.
12 Πηγές τεχνικών στοιχείων και εικόνων
Οι εικόνες εξοπλισμού ανήκουν στους
αντίστοιχους δημιουργούς και φορείς. Η αναφορά πηγής δεν μεταβιβάζει δικαιώματα
αναδημοσίευσης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου